Oleh Erwin
Hidayatullah
Sampurasun! Sadayana, Kumaha damang Sarerea? Tina hiji
kasempatan ieu tèh ayeuna abdi bade nerangkeun tentang kecap rajèkan. Nah
ieu tèh lanjutan tina materi Wangun Kecap tina basa sunda kamari, ieu materi anu
ka-3. Lamun ta’acan terang materi anu kamari-kamarina deui bisa ngaklik link
anu tos abdi sediaken, ti mimiti mula. Materi satacanna:
Oke langsung waè kana materina.
Naon sih èta Kecap Rajèkan teh? Kecap rajèkan atawa kata
pengulangan, nyaèta kecap anu di ulang-ulang, dua kali, atawa tilu kali.
Atanapi tina payunan kecap dasar atawa tengahna.
Kecap Rajèkan tèh aya 4 rupana nyaeta:
1. Kecap Rajèkan Dwipurwa :
Nyaeta asalna tina kata dwi sareng purwa. Dwi artina dua,
lamun purwa artina mimiti. Rajèkan dwipurwa nyaeta kecap ulang anu diulang ti enang
(suku) awal
Contohna nyaeta: ta-tajong, sa-sapu, to-tonjok, ejeng sateresna.
2. Kecap Rajèkan Dwimadya:
Nyaèta asalna tina kecap dwi sareng madya. Dwi artina dua, madya artina tengah. Dwimadya nyaèta kecap anu diulang engang tengah.
Contohna nyaèta: sadulur = sadu-dulur, sapoe = sapo-poe, ejeng satèresna.
3. Kecap Rajèkan Dwilingga:
Nyaèta kecap ulang anu ti ulang dina kata dasarna.
Kecap Rajèkan dwilingga dibagi kana dua bagian nyaeta:
a.
Dwimurni
(Hente ngubah suku kata awalna)
Contohna : Jalma-jalma, korsi-korsi, ejeng satersesna.
b.
Dwireka
(Mengubah suku kata awalna)
Contohna : Culak-cilek, Sura-seri, ejeng sateresna
4. Kecap Rajèkan Trilingga:
Nyaetaya kecap ulang anu
diulangna 3 kali ejeng berubah suarana
Contohna : dat-dit-dut,
trang-tring-trung,
ejèng satèresna.
Perhatikeun contoh kalimat tina tabel di handap ieu:
|
No |
Kecap Rajèkan |
Kecap |
Kalimah |
|
1 |
Dwipurwa |
Lalaki (laki) |
Jadi lalaki
mah kudu daèk ka masjid (jadi lelaki
itu harus mau ke masjid) |
|
Buburuh (buruh) |
Bapa tèh buburuh dilembur
batur. (bapak itu bekerja
menjadi buruh di kampung orang) |
||
|
Cacakar (cakar) |
Bilatung cacakar
korsi sofa bogana pa Asep. (Anak kucing mencakar-cakar
kursi sofa punya pak Asep) |
||
|
Ciciduh (ciduh) |
Ulah sok ciciduh
dimana bae jang. (Jangan meludah-ludah
sembarangan aja nak) |
||
|
2 |
Dwimadya |
Pasosorè (pasorè) |
Linda teh uiha pasosore
amat (Linda pulangnya sore
bangt) |
|
Sakukumaha (sakumaha) |
Sakukumaha halang rintangan
anu abdi dihadapi, abdi moal nyerah. (Sebanyak
apapun rintangan yang saya lalui, saya tidak akan menyerah) |
||
|
Patètèrè (patèrè) |
Abdi mah jeng si
Wulan patètèrè (Saya sama si
wulan itu saudara tiri) |
||
|
|
|
Salelembur (Salembur) |
pas tanggal 17
agustusan tèh salelembur
ngayakeun lomba (saat tanggal 17 aggustus
sekampung mengadakan lomba) |
|
3 |
Dwilingga |
Dwipurna |
|
|
Nini-nini |
Tadi aya nini-nini
dipasar, neangan anakna. (Tadi ada nenek-nenek
di pasar, mencari anaknya) |
||
|
Aki-aki |
Karunya abdi mah
ningali Aki-aki dijalan sabari jualan maenan budak leutik. (Kasian saya
ngeliat kake-kake dijalan, sambil menjual mainan anak-anak) |
||
|
Imah-imah |
Si Udin ges beunghar
ayeuna mah loba imah-imah. (Si Udin sekarang
sombong sudah kaya punya rumah banyak) |
||
|
Leutik-leutik |
Leutik-leutik, gè si eta mah tos bisa ngahasilkeun duit sareng
nafkahkeun ngabantuan indungna. (Walapun masih
kecil, dia sudah bisa mencari uang untuk menafkahi ibunya. |
||
|
Dwilingga |
|||
|
Luas-leos |
Si ridwan ari mawa
motorna luas-leos kadoang pembalap bae. (Si Ridwa kalau
membawa motor kebut-kebut kaya pembalap saja) |
||
|
Tulang-taleng |
Bakso biasa
dijieun tina tulang-taleng sapi anu tos digiling halus. (Bakso biasnya
dibuat dari tulang sapi yang sudah digiling) |
||
|
Gurewas-gerewes |
Eta buka latek
mani lucu pisan, nyien gurewas-gurewes kana abdi. (Itu anak kecil
lucu sekaling, bikin gemes ke saya) |
||
|
Gulang-guling |
Kasihan udin dari
tadi gulang-guling terus di kasur hoyang dibelikeun eskrim. (Kasihan udin dari
tadi guling-guling dikasur, mau dibelikan eskrim) |
||
|
4 |
Trilingga |
Dag-dig-dug |
Nyanghareupan
kabogoh munggaran, jajantung kurang karasa dag-dig-dug. (Kalau bertemu
pacar, arasa berdetak jantung saya) |
|
Tak-tik-tuk |
Sora jam teh tak-tik-tuk
unggal poe. (Suara jam itu
berdetik tiap hari) |
||
|
Pak-pik-puk |
Abdi teh di imah
mani pak-pik-pek teu aya waktos ejeung ulin. (saya dirumah selalu
sibuk, tidak ada waktu buat main) |
||
|
Pang-ping-pong |
Eta budak leuting pang-peng-pong
diharep teh aya naon? Ruwas jasa. (Itu anak kecil
berisik memainkan (sura besi) di depan ngerasa keganggu) |
||
Good Erwin
BalasHapus